Πριν δυο-τρεις βδομάδες μάθαμε πως παίζεται «Η όπερα της πεντάρας» του Μπρέχτ στο δημοτικό θέατρο Καλαμαριάς με γενική είσοδο: 5 ευρώ. Φυσικά, γνωρίζοντας πως οι τιμές των θεάτρων κυμαίνονται από 15 έως 20 ευρώ στην πλειοψηφία τους, δεν θα χάναμε την ευκαιρία να δούμε ένα τουλάχιστον αξίολογο έργο με τόσο χαμηλό εισητήριο σε σχέση με τα συνηθισμένα. Φτάνοντας στο δημοτικό θέατρο «Μελίνα Μερκούρη» αντικρίσαμε μια αρκετά μεγάλη ουρά θεατρόφιλων, κυρίως μεγαλύτερων ηλικιών. Η εμφάνιση των εν λόγω ανθρώπων πρόδιδε την αναμφισβήτητα καλή τους οικονομική κατάσταση. Εντάξει, δεν μπορώ να πω ότι εντυπωσιάστηκα αφού ξέρω και ξέρουμε πως οι τέτοιου είδους τέχνες προσελκύουν την καλή κοινωνία.
Πληροφοριακά το έργο επικεντρώνεται σε ιστορίες της αστικής τάξης του Λονδίνου και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έντονη κριτική στο καπιταλιστικό σύστημα που εμπορικοποιεί ακόμα και την ελεημοσύνη. Γενικά είναι ένα έργο με ισχυρά ταξικά μηνύματα και βροχή από σημεία κοινωνικού ανταγωνισμού. Έτσι κι αλλιώς ο Μπρεχτ ήταν γνωστός για την πολιτική διάσταση που έδινε στην τέχνη του.
Για να μη μακρυγορώ… φτάνουμε κάπου στο τέλος του έργου όπου ο πρωταγωνιστής, ο οποίος παίζει τον ρόλο ενός λήστη, μονολογεί κάτω από την κρεμάλα που του έχει επιβληθεί ως θανατική ποινή. Στον μονόλογό του ακούγονται φράσεις όπως «Τι είναι η ληστεία μιας τράπεζας μπροστά στην ίδρυσή της?» και «Εγώ σκοτώνω για να μη με σκοτώσουν και τώρα με εκτελούν. Αυτούς που σκοτώνουν για να κερδίσουν τους κάνουν αγάλματα«. Διάσπαρτα, μέσα στην αίθουσα, ακούγονται χειροκροτήματα και «μπράβο» από τα στόματα των θεατών που δεν είναι άλλοι από αυτούς που περίεγραψα στην αρχή. Προφανώς οι συγκεκριμένες κινήσεις ενθουσιασμού αφορούσαν τις φράσεις που ακούστηκαν και όχι το υποκριτικό ταλέντο του ηθοποιού (που παρεπιπτόντως ήταν μια χαρά). Κι έρχομαι εγώ να ρωτήσω: ΤΙ ΣΚΑΤΑ ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΑΣ;;;
Πάντα πίστευα πως ο χώρος της τέχνης είναι αλλόκοτος. Αλλά τόσο; Η ελίτ του κοινωνικού λόμπι να χειροκροτεί και να επευφημεί την ληστεία μιας τράπεζας; Η αστική τάξη να ψιθυρίζει «πεσ’ τα» όταν ο ληστής λέει «Εγώ σκοτώνω για να μη με σκοτώσουν και τώρα με εκτελούν. Αυτούς που σκοτώνουν για να κερδίσουν τους κάνουν αγάλματα«; Εντάξει να δεχτώ την σχεδόν ανώριμη άποψη που λέει πως η οικονομική κατάσταση δεν επηρεάζει ούτε επηρεάζεται από την συνείδηση. Αλλά θα είχες την ίδια συνείδηση, κύριε και κυρία, αν μάθαινες για κάποιον άνθρωπο της διπλανής σου πόρτας ότι ληστεύει τράπεζες; Θα του έλεγες «μπράβο«; Θα χειροκροτούσες αν έβλεπες κάποιον να χορεύει πάνω από το πτώμα ενός βάρβαρου εξουσιαστή; Μάλλον όχι…
Γι’ αυτό θεατρόφιλε φίλε μου, καλό θα ήταν να σκέφτεσαι τι βλέπεις και τι χειροκροτάς. Να σκέφτεσαι τι ενστερνίζεσαι και τι όχι. Εκτός και αν η συνείδησή σου φτάνει μέχρι την πόρτα του θεάτρου κατά την έξοδό σου. Εκτός και αν τα επαναστατικά σου ένστικτα φτάνουν μέχρι να τραγουδήσεις το «Σιγά μην κλάψω» του Αγγελάκα και το «Φυσάει Κόντρα» των Active Member έχοντας σηκωμένη την γροθιά σου σε κάποια συναυλία τους. Ετκός και αν η οργή σου, όπως και τα σάλια σου, φτάνει μέχρι το τζάμι της τηλεόρασης που καθημερινά στολίζεις με κοσμιτικά επίθετα παραβλέποντας το γεγονός ότι αυτό που βρίζεις είναι απλά η εικόνα του ανθρώπου που σε έχει εξοργίσει.
Και αν για όλα τα παραπάνω δεν σε φοβίζει η αξιοπρέπειά σου, σκέψου πως θα ‘ταν αν υπήρχαν καταστασιακοί…
Τέχνη για την τέχνη; Όχι, ευχαριστώ!
(ΥΓ: Ξέρω πως ελάχιστοι κατέχουν πλέον εκατομμύρια, οπότε μην βιαστείς να κριτικάρεις τον τίτλο.)
Θέλω να μιλάς...μέχρι το τέλος 